Ik kan dikwijls nogal hard uit de hoek komen wanneer het over guru's gaat. Nochtans ben ik een grote fan van het guru-principe. Ik twijfel er immers niet aan dat men vaak nood heeft aan spirituele leermeesters en dat zo'n leermeesters hun leerlingen een stap verder kunnen brengen in hun zoektocht naar de diepte van de ziel. Alleen wordt er vaak ook misbruik gemaakt van de leermeester-leerling-relatie waardoor heel wat guru's hun volgelingen eigenlijk niet vrijer maken maar net aan zich vastbinden om beroemder, machtiger of rijker te worden.

Het is nu eenmaal een onmiskenbaar feit dat zowel in Oost als West heel wat guru's niet meer zijn dan commerciële wolven in spirituele schaapsvacht. Doorheen mijn eigen ervaringen sprokkelde ik op dat vlak dan ook enkele eenvoudige richtlijnen bijeen die iedereen kunnen helpen om gurubedrog te doorprikken.

Vroeg of laat ontdekt elke spirituele zoeker wel één of andere theorie die hem voorhoudt dat er verschillende graden van bewustzijn bestaan. De spirituele ontwikkeling van de mens, zo vertellen deze theorieën, gaat in verschillende fasen steeds verder naar een climax van inzicht en vervolmaking. Anders gezegd: er zijn verschillende treden op de trap die naar verlichting leidt. De eerste trede, zo luidt het meestal, is het besef dat er ‘meer’ is in de wereld en de laatste trede is de totale eenwording met het goddelijke dat zich achter dat ‘meer’ verbergt. Jammer genoeg vergeet men vaak wat één van de meest noodzakelijke tussenstappen is op deze weg naar God: het inzicht dat er eigenlijk helemaal geen verschillende graden zijn.

Toen ik op zeker ogenblik met een groep vrienden een vasten- en stilteweekend deelde, moest ik steeds opnieuw denken aan een grappig zen-verhaaltje: “Er waren eens vier monniken die samen een klein klooster bewoonden. Op een bepaalde ochtend besloten ze om de rest van de dag in totale stilte en meditatie door te brengen. Ze gingen de meditatieruimte in, plaatsten verschillende kaarsen om zich heen, sloten hun ogen en vatten hun meditatie aan. Na de middag echter gingen enkele kaarsen uit. Eén van hen merkte het op en zei: ‘Oei, de kaarsen beginnen te doven.’ De monnik naast hem antwoordde onmiddellijk: ‘ssssj! We mogen  vandaag de stilte niet breken. We mogen dus niet spreken.’ De derde snauwde daarop met luide stem naar de tweede: ‘Snap je dan niet dat je zelf de stilte verbreekt door dat te zeggen?’ De laatste wachtte twee minuten maar zei dan toch: ‘Imbecielen, ik ben de enigste die niet gesproken heeft’.”

Wie reeds enkele van mijn teksten heeft gelezen, weet dat ik Gods kracht aanwezig zie in alle grote en kleine daden van werkelijke zelfgave. Toen ik dit idee op zekere dag ook tijdens een lezing verwoordde, wierp een luisteraar mij de volgende bedenking toe: "U ziet God dus in hetgeen zichzelf opoffert," zei hij, "maar dat doen zelfmoord­terroristen toch ook?"

De vraag was uiteraard terecht, maar tegelijkertijd kwam ze ook voort uit een verkeerd begrip van het spirituele idee achter 'zelfgave'.